دسته بندی استیبل کوین ها (Stablecoin)

دسته بندی استیبل کوین ها و تعریف ارز پایدار و با ثبات چیست و استیبل کوین چه تفاوتی با یک ارز دیجیتال و رمز ارز عادی دارد؟

انواع استیبل کوین ها در یک دسته بندی کلی وابسته هستند به:

• 🔸 پول فیات مانند دلار آمریکا،
• 🔸 سایر ارزهای رمزنگاری شده،
• 🔸 فلزات گرانبها،
• 🔸 الگوریتم تبدیل از سایر توکن ها (بدون پشتوانه) یا ترکیبی

دسته‌بندی بالا را در ادامه مطلب موشکافی می‌کنیم.

• دلیل این وابستگی تلاش برای ثابت نگه داشتن قیمت آن‌ها است. هر واحد از یک استیبل کوین بدون توجه به شرایط کلی بازار همیشه قیمت ثابتی دارد، به همین دلیل آن‌ها را با عنوان ارز دیجیتال پایدار و با ثبات نیز می‌شناسند. مهمترین موارد نظیر تتر (USDT)، یو اس دی سی (USDC) دارای پشتوانه دلار آمریکا و اوراق قرضه خزانه داری ایالات متحده هستند و قیمت هر واحد آن‌ها همیشه یک دلار آمریکا است.

• ارزش بازار استیبل کوین‌ها در حال حاضر (سال 2026) به 200 میلیارد دلار نزدیک می‌شود و داده‌ها نشان می‌دهد که 74 درصد از کل تراکنش‌های کریپتو شامل استیبل کوین‌ها است.

🔸 ارزهای پایدار وابسته به پول فیات (Fiat-Collateralized Stablecoin)

شرکت Tether Limited توسعه‌دهنده معروف‌ترین و پراستفاده‌ترین استیبل کوین بازار مدعی است به ازای عرضه یک واحد USDT در شبکه بلاک چین، یک دلار در یک حساب بانکی به عنوان وثیقه قفل می‌کند. به طور خلاصه اگر 500,000 کوین در شبکه بلاک چین وجود دارد، حداقل 500,000 دلار باید در بانک به عنوان پشتوانه ذخیره شود.

نوسان استیبل کوین‌ها خیلی کم و در حد حداکثر یک دهم درصد یا کمی بیشتر و کمتر است. در این دسته‌بندی پول‌های فیات کشورها که به توکن تبدیل شده مانند یوان دیجیتال و توکن‌های ملی مانند نشان ریال ایران را هم می‌توان اضافه کرد. همچنین پروژه‌های دلار دیجیتال آمریکا و پوند دیجیتال از دیگر مثال‌های بارز این حوزه هستند.

برخی از توکن‌های با پشتوانه دلار

USDT	USDC
تتر	یواس دی سی

🔸 ارزهای پایدار وابسته به سایر ارزهای دیجیتال (Crypto-Collateralized Stablecoin)

یک نوع استیبل کوین دیگر توسط ارزهای دیجیتال رمزنگاری شده قوی مثل اتریوم پشتیبانی می‌شوند. درباره آن‌ها چنین سوالی مطرح می‌شود: آیا این نوع وثیقه‌گذاری سبب گریزناپذیر شدن نوسانات قیمت نمی‌شود؟

پاسخ تا حدودی مثبت است، اما برخی از ارائه‌دهندگان سعی می‌کنند با قرار دادن وثیقه و ضمانت بیشتر این نگرانی را برطرف کنند. به عنوان مثال از اتریوم به عنوان پشتوانه به نسبت 2:1 یا 3:1 استفاده می‌شود. این نسبت برای جلوگیری از تغییر نوسانات قیمت ارزهای کریپتوکارنسی در نظر گرفته شده است. به عنوان مثال باید به دای (DAI) اشاره کنیم. سال‌ها است دای، مطرح‌ترین استیبل کوین غیر متمرکز بازار، مشکلی برای کاربران ایجاد نکرده است.

در اینجا برای ارائه هر واحد رمز ارز پایدار، 2 دلار ارز رمزنگاری شده به عنوان ضمانت نگهداری می‌شود. این شیوه به حفظ و زنده نگه داشتن تکنولوژی غیرمتمرکز کمک خواهد کرد. اما در این صورت نیاز به نگهداری سرمایه زیادی به شکل ارزهای دیجیتال رمزنگاری پدید می‌آید که آن هم در معرض خطر نوسان است.

برای کسب این نوع استیبل کوین فرد باید دارایی ارز دیجیتال (وثیقه) خود را در یک قرارداد هوشمند قفل کند. این قرارداد در ادامه برای وی توکن صادر می‌کند. بعدها، وقتی فرد می‌خواهد وثیقه در گروی پروتکل را آزاد کند، باید کوین‌های با قیمت ثابتی که پیشتر دریافت کرده بود را همراه سود به همان قرارداد پس بدهد.

توکن وابسته به سایر کریپتوها

DAI

دای

🔸 ارزهای پایدار وابسته به فلزات گرانبها

شرکت‌هایی از ذخیره طلا برای ساخت توکن استفاده می‌کنند و ارزش هر توکن آن وابسته به مقدار طلای ذخیره شده توسط شرکت در بانک‌ها و موسسات مالی معتبر است. با استفاده از این توکن‌ها، امکان خرید مقادیر کم طلا نیز برای کاربران مقدور است.

توکن‌های با پشتوانه طلا

XAUT تتر گلد	PAXG پکس جی	DGX دیجیکس

🔸 ارزهای پایدار بدون پشتوانه (Non-Collateralized Stablecoin) و الگوریتمی (Algorithmic Stablecoin)

اگر ارزش این استیبل کوین‌ها در برابر دلار، یورو و یا هر ارز دیگری شروع به پایین‌آمدن کند، الگوریتم‌ها توکن‌ها را از گردش خارج می‌کنند. همچنین اگر ارزش استیبل کوین بالاتر از ارز فیات برود، سیستم استیبل کوین‌های جدید را به بازار عرضه می‌کند تا با ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا، قیمت استیبل کوین‌ها را ثابت نگه دارد.

خانواده استیبل کوین‌های بلاک چین ترا (Terra) از جمله مشهورترین استیبل کوین‌های الگوریتمی بازار ارزهای دیجیتال بودند. پروتکل ترا، با تکیه بر راهکار مبتکرانه خود، مجموعه‌ای از استیبل کوین‌های جفت‌شده با ارزهای پرطرفدار بین‌المللی مانند دلار، یورو، ین ژاپن و وون کره جنوبی را ایجاد و عرضه کرده بود. این پروتکل همچنین از توکن حاکمیتی بومی خود به نام لونا (LUNA) برای حفظ ارزش استیبل کوین‌ها بهره می‌گرفت اما یک شبه با همان الگوریتم ناقص و با توطئه عوامل رقیب با عرضه بیش از استیبل کوین و خرید توکن ها، نابود شد.

⚠️ هشدار بسیار مهم درباره استیبل کوین‌های الگوریتمی ⚠️

آن‌ها هیچ پشتوانه‌ی ارز فیات یا رمز ارزی ندارند و برای ثابت نگه داشتن قیمت متکی به الگوریتم‌ها و قراردادهای هوشمند هستند. شبکه یک استیبل کوین الگوریتمی عرضه توکن را در صورت پایین آمدن قیمت کمتر می‌کند و اگر قیمت بالاتر برود، توکن‌های بیشتری وارد چرخه می‌شوند. به عقیده برخی، بدون پشتوانه خطاب کردن این دسته از نظر تکنیکی درست نیست، زیرا آن‌ها نیز دارای وثیقه هستند اما نحوه وثیقه‌گذاری متفاوتی دارند. با این حال، در صورت بروز اتفاقات غیرمنتظره، این رمز ارزها ممکن است دچار سقوط آزاد شوند؛ همانطور که در مورد سقوط استیبل کوین UST و لونا در سال 2022 شاهد بودیم که نابودی آن، حتی باعث فروپاشی چند هفته‌ای بازار کریپتو شد.

مزیت استیبل کوین الگوریتمی عدم نیاز به پشتوانه فیزیکی و عدم وابستگی مستقیم به دیگر ارزهای دیجیتال است. این استیبل کوین‌ها به‌طور کامل غیرمتمرکز هستند و در زمانی که ارزهای فیات و یا کریپتوکارنسی‌ها دچار بحران شوند، می‌توانند بدون تأثیرگرفتن، به کار خود ادامه دهند.

توکن بدون پشتوانه و الگوریتمی

MKR	AMPLEFORTH
میکر	امپل فورس

از میان انواع استیبل کوین‌هایی که برشمردیم، دو دسته اول (یعنی استیبل کوین‌های با پشتوانه فیات و دارایی)، استیبل کوین‌های متمرکز هستند؛ چراکه یک یا چند سازمان متمرکز آن‌ها را کنترل و اداره می‌کنند و سه دسته بعدی (یعنی استیبل کوین‌های با پشتوانه ارز دیجیتال، استیبل کوین‌های الگوریتمی) غیرمتمرکز یا نیمه‌متمرکز هستند، چون با استفاده از یک شبکه بلاک چینیِ غیرمتمرکز مانند اتریوم کار می‌کنند و واسطه‌ها کمترین نقش ممکن را در این میان دارند.

💡 چرا استیبل کوین‌ها به وجود آمدند؟

استیبل کوین‌ها در ابتدا به وجود آمده بودند تا تأثیر نوسانات قیمتی ارزهای دیجیتال را در معاملات به حداقل برسانند و به‌عنوان یک پل ارتباطی برای مؤسسات مالی و سرمایه‌گذاری جریان اصلی عمل کنند؛ اما اکنون آن‌ها تلاش می‌کنند تا راه خود را به حوزه امور مالی غیرمتمرکز (دیفای) و بانکداری معمولی باز کنند، هزینه‌های پرداخت‌ها را کاهش دهند و از حجم فشار آن‌ها کم کنند و نیز به رشد عادلانه کسب و کارهای جهان کمک کنند. نمی‌توان مزایای وجود آن‌ها را در دنیای ارزهای دیجیتال انکار کرد. این ارزهای باثبات باعث شده‌اند بخشی از امنیت و اطمینان خاطری که در دنیای ارزهای فیات (به‌واسطه ثبات قیمتشان) وجود داشت، به دنیای ارزهای دیجیتال هم وارد شود.

تتر، بزرگ‌ترین استیبل کوین کنونی، در سال ۲۰۱۴ با نام ریل کوین راه‌اندازی و بعدها با نام تتر به یک رمز ارز مشهور شد. سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ را نیز می‌توان زمان اصلی ایجاد این کوین‌ها دانست. بسیاری از کوین‌های امروزی در این سال‌ها به عرصه مبادلات ارزی وارد شده‌اند. شاید بیراه نباشد اگر ادعا کنیم که هنوز بزرگ‌ترین و بهترین استیبل کوین جهان معرفی نشده است.

🌍 چرا کشورهای تحریم شده مثل ایران و روسیه عاشق رمز ارزها هستند!؟

بلاک چین مهمترین مزایای ارزهای فیات و ارزهای دیجیتال رمزنگاری شده را ترکیب و بیشتر مشکلات هر یک را حذف کرده است. به عنوان مثال یک استیبل کوین مبتنی بر دلار آمریکا برخلاف این ارز فیات، به خاطر استفاده از فناوری بلاک چین، امکان ارسال پول از هر نقطه دنیا به نقطه‌ای دیگر را فراهم کرده است. به همین دلیل گفتیم حتی افرادی که علاقه‌ای به سرمایه گذاری در رمز ارزها ندارند از ارزهای دیجیتال با ثبات و پایدار استفاده می‌کنند.

به لطف ارزهای دیجیتال زمان انجام حواله‌های بین‌المللی از چند روز به چند ثانیه کاهش پیدا کرده است. این ویژگی را سایر رمز ارزها نظیر بیت کوین نیز دارند، اما مشکل آن‌ها داشتن نوسان قیمت است. به همین دلیل می‌گوییم در استیبل کوین‌ها ویژگی‌های ارز فیات و رمز ارز ترکیب شده و محدودیت‌های آن‌ها حذف شده‌اند.

 لینک لیست قیمت و رتبه و حجم معاملات استیبل کوین‌ها