شبکه لایه دو رول آپ لینیا Linea

Linea شبکه ای است که تجربه اتریوم را مقیاس می کند. سازگاری بدون محدودیت آن با ماشین مجازی اتریوم، امکان استقرار برنامه‌های کاربردی موجود و همچنین ایجاد برنامه‌های جدیدی را فراهم می‌کند که در Mainnet بسیار پرهزینه هستند. همچنین جامعه را قادر می‌سازد تا با کسری از هزینه، و با سرعتی چند برابر Mainnet از این برنامه‌ها استفاده کند.

🔸 جوزف لوبین، بنیانگذار و مدیر عامل ConsenSys، تعداد پروتکل‌ها و راه‌حل‌های مقیاس‌پذیری لایه ۲ اتریوم را به‌عنوان یک مؤلفه کلیدی توسعه برنامه‌ها و ویژگی‌های Web3 را برجسته کرد.

یک شبکه لایه دو با قابلیت قرارداد هوشمند

 شبکه لایه 2 linea را می‌توان یک رول‌آپ لایه 2 دانش صفر سازگار با ماشین مجازی اتریوم (zkEVM) به شمار آورد که با هدف ارتقای سرعت پردازش تراکنش‌ها و همچنین ارائه توان عملیاتی بالاتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
به بیان ساده‌تر لینیا یک ماشین مجازی اتریوم با دانش صفر بوده که روشی ایمن و مقرون به صرفه را برای ایجاد و استقرار قراردادهای هوشمند (Smart Contract) در بلاک‌چین اتریوم را در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد. در چند سال اخیر شاهد ظهور تعداد قابل توجهی از راه‌حل‌های لایه 2 در اکوسیستم وب 3 هستیم که هدف از آن‌ها بهبود مقیاس‌پذیری شبکه بلاک‌چینی اتریوم عنوان شده است.
این راه‌حل‌ها از روش‌های متنوعی برای ساخت لایه‌هایی در بالا شبکه اتریوم استفاده می‌کنند؛ لایه‌هایی که سریع و ارزان بوده و در عین حال همچنان از لایه بلاکچین پایه شبکه اتریوم به منظور ایمن ساختن تراکنش‌ها بهره می‌برند. 

فضای zkEVM با ارائه‌ی راه‌حل‌های مختلف برای معاملات آفلاین و تجربه‌ی کاربر، فعالیت می‌کند. لاینیا با برخورداری از بیش از 100 پروژه در صفحه اکوسیستم خود، در رقابت با سایر جایگزین‌ها برای به دست آوردن قسمتی از بازار ZK و EVM مشغول به کار است. پروژه‌های قراردادهای هوشمند و برنامه‌های دیگر به صورت فعال به بررسی امکان کار بر روی Linea می‌پردازند.

کاربران در شبکه لینیا، با ConsenSys که توان عملیاتی سریع‌تر و کارمزد تراکنش‌های پایین را با نسبت ۱۵ برابر کمتر به مواردی که در شبکه اصلی اتریوم است اجرا می‌کنند.

Linea همچنین با کیف پول مرورگر اتریوم ConsenSys MetaMask یکپارچه شده است و به کاربران Linea امکان دسترسی به ویژگی های پل زدن، تعویض و خرید توکن آن را می دهد.

مروری بر مفهوم رول‌آپ با دانش صفر

رول‌آپ دانش صفر در اصل نوعی راه‌حل لایه 2 است که مقدار داده‌هایی را که باید بر روی یک شبکه بلاکچینی پردازش و ذخیره گردند را، تا سطح قابل توجهی کاهش می‌دهد. به بیان دیگر، وظیفه این رول‌آپ‌های خاص انجام محاسبات خارج از زنجیره و استفاده از الگوریتم اثبات دانش صفر (Zero-Knowledge Proof) به منظور اعتبارسنجی تراکنش‌هاست؛ در واقع در این راه‌حل، محاسبات خارج از شبکه بلاک‌چینی انجام شده و سپس بر روی بلاک چین اصلی اتریوم به ثبت می‌رسند.

از مهم‌ترین پروژه‌های zk-proofs می‌توان به مواردی همچون ZkSynce و zk-snark اشاره کرد. لازم به ذکر است که در میان رول‌آپ‌های با دانش صفر بی‌شک کارآمدترین نوع آن‌ها zkEVM بوده که در آن رول‌آپ دانش صفر (Zk-Rollup) با ماشین مجازی اتریوم (EVM) ترکیب شده است. zkEVMها به لطف راه حل مقیاس‌پذیری رول‌آپ، از توان عملیاتی بسیار بالا و در عین حال از هزینه تراکنش حداقلی برخوردار هستند. سازگاری این نوع خاص از رول‌آپ‌های دانش صفر با ماشین مجازی اتریوم سبب شده این امکان برای توسعه ‌دهندگان فراهم گردد که با استفاده از ابزارهایی که در اختیار دارند از مزایای zk-Rollup نیز بهره‌مند گردند.

در یک تعریف ساده از رول‌آپ‌ها می‌توان آن‌ها را ابزارهای کاربردی معرفی نمود که چندین تراکنش را به صورت گروهی جمع‌آوری کرده و آن‌ها را تحت یک تراکنش واحد تائید می‌نماید. این بدان معناست که صرفا یک کارمزد برای تراکنش‌های جمع‌آوری شده پرداخت می‌شود و کلیه آن‌ها به طور همزمان مورد اعتبارسنجی قرار می‌گیرند که چنین امری مسلما منجر به صرفه‌جویی در هزینه و زمان پردازش تراکنش‌ها و در نتیجه کاهش کارمزد تراکنش، در شبکه‌های بلاکچینی می‌گردد. بر اساس ادعای ویتالیک بوترین، خالق اتریوم، رول‌آپ‌ها قادر هستند 62500 تراکنش را در یک تراکنش جمع‌آوری کرده و مجموع آن‌ها را در 13 ثانیه تائید نمایند؛ این در حالیست که شبکه اصلی اتریوم صرفا می‌تواند 32 تراکنش را در طول 1 ثانیه مورد پردازش قرار دهد.

شبکه لایه 2 linea در اصل محیط اتریوم را به صورت یک Rollup تکرار کرده و این امکان را برای توسعه‌دهندگان فراهم می‌آورد تا از همان ابزارهایی که در شبکه اصلی اتریوم از آن‌ها استفاده می‌کردند در این شبکه لایه 2 نیز از آن‌ها بهره ببرند. به بیان بهتر، در شبکه لایه 2 linea کاربران قادر خواهند بود همچنان از نعمت امنیت و اعتبار اتریوم استفاده کنند و در عین حال هزینه‌های کمتری را از بابت کارمزد پردازش آن‌ها پرداخت نمایند.

ویژگی مهمی که بسیاری از کاربران را نسبت به آینده این پروژه کریپتویی امیدوار ساخته، این موضوع است که این پروژه در طول چندین دوره تامین مالی، و جذب سرمایه، موفق شده تا سرمایه‌ای در حدود 726 میلیون دلار را از سرمایه‌گذاران بزرگی همچون تماسک (Temasek)، مایکروسافت (Microsoft) و سافت بانک (SoftBank) جذب کند. در حال حاضر (ابتدای سال 2024)  ارزش این پروژه بالغ بر 7 میلیارد دلار بوده و بسیاری از متخصصان رمزارز اعتقاد دارند که این شبکه از پتانسیل خوبی برای گسترش اکوسیستم اتریوم برخوردار است. در 28 مارس سال 2023 بود که لینیا شبکه آزمایشی عمومی خود (Mainnet) را برای کلیه کاربران مرورگر کروم متامسک عرضه نمود. جالب است بدانید که تیم توسعه‌دهنده شبکه لایه 2 linea اعلام نمودند که بزودی یک شبکه آزمایشی توکن NFT یکتا نیز راه‌اندازی خواهند کرد و همین مسئله سبب شد تا ایردراپ لینیا با استقبال بسیار گسترده کاربران روبرو گردد.

به طور خلاصه می‌توان گفت که شبکه لایه 2 linea که در روزهای اول با نام ConsenSys zkEVM شناخته می‌شد، یکی از چندین راه‌حل zkEVM است که به دنبال ترکیب امنیت و عملکرد zk-proofs با سازگاری کامل EVM (قابلیت اجرای قرارداد هوشمند) ایجاد و به گونه‌ای طراحی شده که مقیاس‌پذیر، انعطاف‌پذیر و ترکیب‌پذیر باشد. دقیقا به دلیل وجود چنین ویژگی‌هایی است که توسعه‌دهندگان می‌توانند برنامه های غیرمتمرکز (DApps) را در این شبکه با زیرساخت Consensys بارگذاری نموده و از طریق افزونه متامسک به شبکه آزمایشی بپیوندند.

ساختار شبکه لایه 2 Linea

هدف شبکه لایه 2 لینیا این است که بدون نیاز به مجوز خاصی به طور کاملا غیرمتمرکز به فعالیت خود ادامه دهد و همین راهکار سبب شده تا شبکه لایه 2 linea از یک ساختار سه بخشی بهره ببرد. این سه بخش که شامل ترتیب دهنده (Sequencer)، اثبات کننده (Prover) و پل میان لایه‌ای (Bridge Relayer) است که به شکل هماهنگ با همدیگر همکاری می‌کنند. به طور کلی مراحل عبور از اتریوم  به شبکه لایه 2 linea و سپس بازگشت به شبکه اصلی اتریوم را می‌توان در مراحل زیر خلاصه کرد:

1. قرارداد پل Ethereum
2. قرارداد پل linea
3. هماهنگ کننده
4. Sequencer (ساخت بلاک، اجرای کد و بررسی داده‌ها)
5. هماهنگ کننده
6. تلفیق وضعیت
7. مدیریت حالت ماشین مجازی اتریوم (EVM)
8. گسترش و اثبات ردیابی
9. هماهنگ کننده
10. اثبات دانش صفر و آپدیت درخت مرکل (Merkle Tree)
11. قرارداد پل linea
12. قرارداد پل اتریوم
13. شبکه اصلی بلاک‌چین Ethereum

ترتیب دهنده بخشی از اکوسیستم شبکه لایه 2 linea بوده که تراکنش‌ها و فرآیندها را مورد بررسی قرار داده و مدیریت می‌نماید. اثبات کننده نیز لایه‌ای است که در آن تراکنش‌ها تائید شده و اثبات دانش صفر ایجاد می‌گردد و در نهایت پل میان لایه‌ای نیز وظیفه انتقال از لایه اول به دوم و برعکس آن را بر عهده گرفته است.