چرا بدهی های آمریکا دلیل اصلی ابرقدرت بودن این کشور است؟

این نظر که بدهی‌های آمریکا دلیل اصلی ابرقدرت بودن این کشور است، تا حدی ساده‌انگارانه است، اما می‌توان برخی ارتباطات غیرمستقیم بین بدهی و نفوذ آمریکا را بررسی کرد. در ادامه به این موضوع از جنبه‌های مختلف پرداخته می‌شود:

۱. نقش بدهی در تأمین مالی اقتصاد و نظام دلار

• دلار، ارز ذخیره‌ای جهانی : بدهی دولت آمریکا (اوراق خزانه) به‌عنوان یکی از ایمن‌ترین دارایی‌های جهانی شناخته می‌شود. تقاضای بالای بین‌المللی برای این اوراق، دلار را به عنوان ارز غالب در معاملات جهانی تقویت کرده است. این موضوع به آمریکا اجازه می‌دهد تا با هزینه‌های پایین‌تری وام بگیرد و منابع مالی خود را برای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های استراتژیک (مانند فناوری، نظامی و زیرساخت) تأمین کند.
•  
• چرخه قدرت دلار : این سیستم به آمریکا اجازه می‌دهد تا از طریق چاپ پول یا افزایش بدهی، بخشی از هزینه‌های جهانی خود (مانند نگهداری از نیروهای نظامی در خارج از کشور) را به کشورهای دیگر منتقل کند. به این پدیده گاهی «امتیاز دلار» گفته می‌شود.

۲. بدهی به‌عنوان ابزار سیاست خارجی

• تسلیم‌ناپذیری در برابر تحریم‌ها : توانایی آمریکا در جذب وام‌های ارزان و فراوان، به آن اجازه می‌دهد تا سیاست‌های خارجی جسورانه‌تری (مانند تحریم کشورهای رقیب) اتخاذ کند، بدون اینکه نگران بحران مالی فوری باشد.
•  
• تأثیرگذاری بر بازارهای مالی جهانی : بازار اوراق قرضه آمریکا بزرگترین و مایع‌ترین بازار جهان است. این موضوع به آمریکا قدرت نفوذ در نظام مالی جهانی می‌دهد و کشورهای دیگر را وادار می‌کند تا سیاست‌های اقتصادی خود را با آمریکا هماهنگ کنند.

۳. نقش بدهی در حفظ نیروی نظامی

• هزینه‌های نظامی پایدار : بودجه نظامی آمریکا (بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار در سال) تا حد زیادی از طریق بدهی تأمین می‌شود. این امر به آمریکا اجازه می‌دهد تا شبکه گسترده‌ای از پایگاه‌های نظامی در سراسر جهان حفظ کند و تسلیحات پیشرفته تولید کند.
•  
• نفوذ از طریق کمک‌های نظامی : بدهی پایین به آمریکا امکان می‌دهد تا به متحدان خود وام یا کمک‌های نظامی ارائه دهد و در عین حال نفوذ سیاسی خود را در مناطق مختلف جهان تقویت کند.

۴. چالش‌ها و انتقادات

• بحران بدهی به عنوان تهدید : برخی اقتصاددانان معتقدند افزایش بدهی می‌تواند در بلندمدت به اعتبار آمریکا لطمه بزند یا باعث کاهش قدرت خرید دلار شود. با این حال، تاکنون آمریکا توانسته است با استفاده از مکانیسم‌هایی مانند کنترل نرخ بهره و جذب سرمایه خارجی، این بحران را به تعویق بیندازد.
•  
• وابستگی به کشورهای خارجی : بخشی از بدهی آمریکا در دست کشورهایی مانند چین و ژاپن است. این موضوع می‌تواند به عنوان یک اهرم علیه آمریکا مورد استفاده قرار گیرد، اما تاکنون این کشورها به دلیل منافع متقابل (مانند دسترسی به بازارهای آمریکا) از این اهرم استفاده نکرده‌اند.

آمریکا چقدر بدهکار است و به کدام کشورها و بابت چه چیزی؟

روند رو به رشد بدهی ایالات متحده

ایالات متحده آمریکا یکی از بزرگ‌ترین بدهکاران جهان است. بدهی ملی آمریکا (شامل بدهی‌های دولت فدرال به بخش خصوصی، سایر کشورها و نهادهای داخلی) تا ژوئیه ۲۰۲۴ به بیش از ۳۴٫۶ تریلیون دلار رسیده است. این رقم حدود ۱۲۰٪ از تولید ناخالص داخلی (GDP) آمریکا را شامل می‌شود. در زیر به برخی جزئیات مهم اشاره می‌شود:

۱. بدهی به کشورهای خارجی

حدود یک‌چهارم بدهی ملی آمریکا در دست کشورهای خارجی است. بزرگ‌ترین طلب‌کاران خارجی آمریکا عبارتند از:

• ◾️ ژاپن : بیش از ۱٫۱ تریلیون دلار (حدود ۱۸٪ از بدهی خارجی).
• ◾️ چین : حدود ۷۷۰ میلیارد دلار (پس از کاهش چشمگیر در سال‌های اخیر به‌دلیل تنش‌های تجاری و تنوع‌بخشی ذخایر).
• ◾️ بریتانیا : حدود ۶۷۰ میلیارد دلار .
• ◾️ لوکزامبورگ و سوئیس : هر کدام حدود ۳۰۰–۴۰۰ میلیارد دلار .
• ◾️ ایرلند و کانادا : هر کدام حدود ۲۰۰–۳۰۰ میلیارد دلار .

بدهی ایالات متحده به سایر کشورها

(اعداد این نمودار ممکن است با توجه به مبادلات و خیرید و فروش گسترده اوراق قرضه دچار تغییرات شده باشد)

۲. بدهی به بخش داخلی

حدود سه‌چهارم بدهی ملی آمریکا در دست سرمایه‌گذاران داخلی است، از جمله:

• ◾️ Federal Reserve (بیش از ۸ تریلیون دلار).
• ◾️ صندوق‌های بازنشستگی، بیمه‌ها و خانوارهای آمریکایی.
• ◾️ دولت‌های محلی و ایالتی.
• ◾️ شرکت‌های خصوصی و بانک‌ها.

۳. دلایل اصلی افزایش بدهی

• ◾️ کسری بودجه : هزینه‌های دولت فدرال (مانند مراقبت‌های بهداشتی، امنیت اجتماعی، دفاع و کمک‌های اقتصادی) بیش از درآمدهای مالیاتی است.
• ◾️ کاهش مالیات : سیاست‌های مالیاتی کاهشی در دوران ترامپ (۲۰۱۷) و جنگ‌های تجاری.
• ◾️ بحران‌های اقتصادی : بسته‌های حمایتی در دوران رکودهای اقتصادی (۲۰۰۸ و کووید-۱۹).
• ◾️ هزینه‌های نظامی : آمریکا بیش از ۷۰۰ میلیارد دلار سالانه صرف دفاع می‌کند.
• ◾️ سیاست‌های پولی : برنامه‌های خرید دارایی توسط فدرال رزرو (Quantitative Easing).

روند بدهی دولت فدرال ایالات متحده آمریکا در طی سال های 2006 تا 2024

۴. عواقب احتمالی

• ◾️ هزینه بهره : پرداخت بهره بدهی‌ها سالانه صدها میلیارد دلار هزینه در بر دارد.
• ◾️ کاهش اعتبار : افزایش بدهی می‌تواند منجر به کاهش رتبه اعتباری آمریکا شود (مانند اتفاق ۲۰۱۱).
• ◾️ فشار بر نسل‌های آینده : افزایش بدهی ممکن است به کاهش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، آموزش و بهداشت منجر شود.

۵. چرا کشورها روی بدهی آمریکا سرمایه‌گذاری می‌کنند؟

• ◾️ ارزشمندترین دارایی جهانی : اوراق خزانه آمریکا (Treasuries) به‌عنوان امن‌ترین سرمایه‌گذاری جهان شناخته می‌شوند.
• ◾️ نیاز به دلار : کشورهایی که از طریق صادرات به آمریکا دلار کسب می‌کنند (مانند چین و ژاپن)، این دلارها را در اوراق خزانه سرمایه‌گذاری می‌کنند.
• ◾️ نفوذ اقتصادی : برخی کشورها برای حفظ نرخ ارز یا تأثیرگذاری بر اقتصاد جهانی اقدام به خرید اوراق می‌کنند.

نتیجه‌گیری

بدهی‌های آمریکا به تنهایی دلیل ابرقدرت بودن این کشور نیستند، بلکه توانایی مدیریت هوشمندانه این بدهی به لطف موقعیت ویژه دلار و قدرت اقتصادی-سیاسی آمریکا است که به آن کمک می‌کند. این بدهی به نوعی «سلاح دو لبه» است:

از یک سو، به آمریکا اجازه می‌دهد تا منابع لازم برای حفظ برتری جهانی را تأمین کند، و از سوی دیگر، اگر کنترل نشود، می‌تواند به یک نقطه ضعف تبدیل شود. در نهایت، عواملی مانند نوآوری فناوری، قدرت نظامی، شبکه متحدان و نفوذ فرهنگی نقش مهم‌تری در ابرقدرت بودن آمریکا ایفا می‌کنند.

آمریکا بیشتر به‌دلیل هزینه‌های اجتماعی، نظامی و مدیریت بحران‌ها بدهکار شده است. بدهی به کشورهایی مانند ژاپن و چین، بخش کوچکی از کل بدهی است و بخش عمده آن در دست بخش خصوصی و دولتی داخلی قرار دارد. مدیریت این بدهی به سیاست‌های مالی آینده و رشد اقتصادی بستگی دارد.